İİK Madde 183 – (Tasfiyenin Durdurulması)
“Mirası reddeden mirasçılar, tereke borçlarının ödeneceğini güvence altına almak üzere yeterli teminat gösterdikleri takdirde mirası kabul edebilirler. Bu hâlde tasfiye durur ve miras, teminat gösteren mirasçılara verilir.”
Mirasın reddi işleminden sonra terekenin tasfiyesi sürecinde İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 183 uyarınca tasfiyenin durdurulması ve mirasın kabulü hukuken mümkündür.
Mirası reddeden mirasçılar, tasfiye kapanana kadar terekedeki borçları ödeyeceklerine dair teminat göstererek mirası kabul edebilirler. Bu durum, önceki ret beyanını veya hükmen ret durumunu ortadan kaldırır. Bu karara göre, mirasçıların terekedeki malları uhdesine geçirebilmesi ve tasfiyeyi durdurabilmesi için takip etmesi gereken yasal prosedür şu şekildedir:
- Zamanlama: Mirasçılar, tasfiye işlemi resmen kapanmadan önce başvuruda bulunmalıdır.
- Başvuru ve Beyan: Mirasçılardan biri veya tamamı, tasfiyeyi yürüten mahkemeye gelerek mirası kabul ettiğini açıkça bildirmelidir.
- Teminat Gösterme Zorunluluğu: Mahkemenin tasfiyeyi durdurabilmesi için en kritik şart, mirasçının tereke borçlarının ödenmesi için teminat göstermesidir.
- Mahkeme Kararı: Mirasçının kabul beyanı ve borçları karşılayacak teminatı sunması halinde, mahkeme tasfiyeyi durdurur.
Bu prosedür İİK m. 180 yollamasıyla uygulanan iflas hükümleri çerçevesinde geçerlidir.
Bu durumda mirasçılar, terekenin aktif ve pasiflerine geçmişe etkili olarak (mirasbırakanın ölüm tarihinden itibaren) sahip olurlar. Taşınmazların mirasçılar uhdesine geçirilmesi süreci, Sulh Hukuk Mahkemesi’nin tasfiyeyi durdurma kararı ve ardından tapu müdürlüğündeki idari prosedürlerin işletilmesiyle gerçekleşir.
Yetkili Merci ve Tasfiye Süreci
Mirasın en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddedilmesi durumunda (TMK m. 612), terekenin tasfiyesi ve bu süreçteki tüm taleplerin değerlendirilmesi Sulh Hukuk Mahkemesi‘nin görev alanındadır.
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2013/16406) ve Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (2011/1869) kararlarına göre; mirasın reddi üzerine tereke, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi (2022/4880) kararı, bu sürecin İİK m. 180 ve devamı maddeleri (özellikle m. 208 vd.) uyarınca iflas dairesi oluşturulması, tasfiye memuru atanması ve alacaklıların daveti gibi adımlarla yürütüldüğünü vurgular.
Dolayısıyla, mirasçıların İİK m. 183 kapsamındaki “kabul ve tasfiyeyi durdurma” taleplerini, tasfiyeyi yürüten Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yöneltmeleri gerekmektedir. İİK m. 183 uyarınca yapılan kabul beyanı ve gösterilen teminat neticesinde, tasfiyeyi yürüten Sulh Hukuk Mahkemesi tasfiyeyi durdurmak zorundadır. Bu aşamada mahkemenin tereke mallarını (taşınmazlar dahil) kabul beyanında bulunan mirasçılara teslim etmesi gerekmektedir.
Mülkiyetin Geçişi
Mirasçıların taşınmazları kendi adlarına tescil ettirebilmeleri için izlemeleri gereken prosedür şu adımlardan oluşur:
A. Mahkeme Kararının Alınması: Öncelikle, tasfiyeyi yürüten Sulh Hukuk Mahkemesi’nden, İİK m. 183 uyarınca teminatın kabul edildiği, tasfiyenin durdurulduğu ve mirasçıların mirası kabul etmiş sayıldıklarına dair kesinleşmiş mahkeme kararı alınmalıdır. Bu karar, mirasçıların tereke üzerindeki tasarruf yetkisini kanıtlayan temel belgedir.
B. Mirasçılık Belgesinin (Veraset İlamı) Temini: Mirasın reddi şerhini içeren eski mirasçılık belgeleri, İİK m. 183 uyarınca yapılan kabul ile geçerliliğini yitirebilir veya güncellenmesi gerekebilir. Mirasçılar, Sulh Hukuk Mahkemesi’nin tasfiyeyi durdurma kararına dayanarak, mirası kabul etmiş “kesin mirasçı” sıfatıyla yeni bir mirasçılık belgesi talep etmelidir.
C. Tapu Müdürlüğüne Başvuru ve Tescil: Mirasçılar, ellerindeki “Tasfiyenin Durdurulması/Terekenin Teslimi Kararı” ve “Mirasçılık Belgesi” ile ilgili Tapu Müdürlüğü’ne başvurmalıdır. Türk Medeni Kanunu’ndaki külli halefiyet ilkesi gereği mülkiyet ölümle geçmiş olsa da, tasarruf işlemi için tescil şarttır. Mirasçılar taşınmazları uhdelerine geçirdiklerinde, başlangıçta “Elbirliği Mülkiyeti” (İştirak Halinde Mülkiyet) söz konusu olacaktır.
Mirasçıların İİK m. 183 prosedürünü işletmeden doğrudan taşınmazları uhdesine geçirmeleri veya terekede tasarrufta bulunmaları mümkün değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi (2023/6554) kararında, mirasçıların mirası reddettikten sonra tasfiye süreci tamamlanana kadar tereke mallarını iktisap edemeyecekleri ve ihale gibi satış işlemlerine müdahale edemeyecekleri belirtilmiştir. Dolayısıyla İİK m. 183 bu noktada önem arz etmektedir.
Miras Hukuku teknik bir alandır. İhtiyacınız olduğunda alanında uzman bir Miras Hukuku avukatı ile çalışmak, hak ve zaman kayıplarınızın önüne geçecektir.